Przejdź do treści

Lista kontrolna oznakowania CE: poradnik do odhaczania

Oznakowanie CE obejmuje wiele kroków i dokumentów. Dzięki tej sprawdzonej w praktyce liście kontrolnej zachowają Państwo przegląd sytuacji i upewnią się, że żaden istotny punkt nie zostanie pominięty. Idealna dla osób odpowiedzialnych za CE, konstruktorów i kierowników projektów w budowie maszyn.

1

Przygotowanie i analiza dyrektyw

W pierwszym kroku ustala się, którym dyrektywom i rozporządzeniom UE podlega Państwa produkt. Ten krok ma decydujące znaczenie, ponieważ błąd na tym etapie może unieważnić cały dalszy proces.

Jednoznacznie sklasyfikować produkt: czy jest to maszyna kompletna, maszyna nieukończona, wyposażenie wymienne czy element bezpieczeństwa?
Ustalić wszystkie mające zastosowanie dyrektywy i rozporządzenia UE (np. dyrektywa maszynowa, dyrektywa niskonapięciowa, dyrektywa EMC, dyrektywa ATEX)
Pisemnie zdefiniować zamierzone użytkowanie oraz racjonalnie przewidywalne niewłaściwe użycie produktu
Określić granice maszyny: granice przestrzenne, granice czasowe (okres eksploatacji), granice użytkowania
Sprawdzić, czy produkt podlega załącznikowi IV dyrektywy maszynowej (szczególne kategorie maszyn o podwyższonych wymaganiach)
Wyszukać właściwe normy zharmonizowane (normy typu A, B i C) i potwierdzić ich aktualne wydanie
2

Przeprowadzenie oceny ryzyka

Ocena ryzyka zgodnie z EN ISO 12100 stanowi trzon oznakowania CE. Jest obowiązkowa dla każdej maszyny i musi być udokumentowana w sposób systematyczny i możliwy do prześledzenia.

Uwzględnić wszystkie fazy cyklu życia maszyny: transport, montaż, uruchomienie, normalna eksploatacja, ustawianie, czyszczenie, konserwacja, usuwanie usterek, demontaż, utylizacja
Systematycznie identyfikować zagrożenia (mechaniczne, elektryczne, termiczne, hałas, drgania, promieniowanie, chemiczne, ergonomiczne)
Ocenić ryzyko: określić ciężkość możliwej szkody i prawdopodobieństwo jej wystąpienia
Określić środki zmniejszania ryzyka metodą trzystopniową: 1. konstrukcja bezpieczna samoistnie, 2. techniczne środki ochronne, 3. informacje dotyczące użytkowania
Udokumentować ryzyko resztkowe i uwzględnić je w instrukcji obsługi
Zlecić sprawdzenie i zatwierdzenie oceny ryzyka osobie kompetentnej
3

Konstrukcja i koncepcja bezpieczeństwa

Na podstawie oceny ryzyka opracowuje się koncepcję bezpieczeństwa i włącza ją do konstrukcji. To tutaj wcześniej określone środki ochronne zostają faktycznie wdrożone.

Zaprojektować funkcje bezpieczeństwa zgodnie z EN ISO 13849-1 lub EN 62061 i wyznaczyć wymagany poziom zapewnienia bezpieczeństwa (PLr) lub SIL
Dobrać i zwymiarować osłony zgodnie z EN ISO 14120
Zaplanować nieodgradzające urządzenia ochronne (kurtyny świetlne, maty naciskowe itp.) zgodnie z EN ISO 13855 (odległości bezpieczeństwa)
Zaprojektować i rozmieścić funkcje zatrzymania awaryjnego zgodnie z EN ISO 13850
Zaprojektować wyposażenie elektryczne zgodnie z EN 60204-1
Zaprojektować pneumatykę i hydraulikę istotne dla bezpieczeństwa zgodnie z EN ISO 4413/4414
Uwzględnić wymagania ergonomii (dostępność, wysokość obsługi, wymagany nakład siły)
4

Opracowanie dokumentacji technicznej

Dokumentacja techniczna musi w sposób możliwy do prześledzenia odzwierciedlać cały proces oceny zgodności zgodnie z załącznikiem VII dyrektywy maszynowej (lub załącznikiem IV rozporządzenia w sprawie maszyn). Należy ją przechowywać przez 10 lat od ostatniej daty produkcji.

Ogólny opis maszyny ze zdjęciami lub rysunkami
Rysunek zestawieniowy i rysunki szczegółowe, schematy (elektryczne, pneumatyczne, hydrauliczne)
Kompletna ocena ryzyka z identyfikacją zagrożeń, szacowaniem i oceną ryzyka oraz dowodem zastosowania środków
Wykaz zastosowanych norm zharmonizowanych i innych specyfikacji technicznych
Opis środków ochronnych przed zidentyfikowanymi zagrożeniami
Sprawozdania z badań i wyniki pomiarów (np. pomiar EMC, pomiar ciągłości obwodu przewodu ochronnego, emisja hałasu)
Instrukcja obsługi w języku urzędowym (językach urzędowych) kraju przeznaczenia
Deklaracja włączenia dla maszyn nieukończonych (jeśli dotyczy) i instrukcja montażu
Kopia deklaracji zgodności UE
5

Ocena zgodności i zakończenie procedury

Po skompletowaniu dokumentacji technicznej następuje formalna ocena zgodności. W zależności od typu maszyny może ją przeprowadzić sam producent albo jednostka notyfikowana.

Wybrać procedurę oceny zgodności: wewnętrzna kontrola produkcji (moduł A) albo zaangażowanie jednostki notyfikowanej (moduły B+C, H)
W razie potrzeby: skontaktować się z jednostką notyfikowaną i zlecić badanie typu lub audyt systemu zarządzania jakością
Sporządzić deklarację zgodności UE ze wszystkimi obowiązkowymi danymi zgodnie z załącznikiem II dyrektywy maszynowej lub załącznikiem V rozporządzenia w sprawie maszyn
Umieścić oznakowanie CE: minimalna wysokość 5 mm, widoczne, czytelne, trwałe. Bezpośrednio na maszynie lub na tabliczce znamionowej
Umieścić tabliczkę znamionową z danymi: nazwa i adres firmy, oznaczenie maszyny, numer seryjny, rok budowy, w stosownych przypadkach numer identyfikacyjny jednostki notyfikowanej
Dołączyć do maszyny instrukcję obsługi (w wersji drukowanej lub, zgodnie z rozporządzeniem w sprawie maszyn, także w formie cyfrowej z bezpłatnym egzemplarzem papierowym na żądanie)
Zarchiwizować dokumentację techniczną w sposób bezpieczny i możliwy do zweryfikowania (co najmniej 10 lat)

Ramy czasowe

Czas potrzebny na oznakowanie CE zależy w dużej mierze od złożoności maszyny. Orientacyjnie:

FazaProsta maszynaZłożona instalacja
Analiza dyrektyw1–2 dni3–5 dni
Ocena ryzyka3–5 dni2–6 tygodni
Koncepcja bezpieczeństwa2–5 dni2–4 tygodnie
Dokumentacja techniczna3–7 dni4–8 tygodni
Ocena zgodności1–2 dni2–8 tygodni

Ważne: oznakowanie CE nie jest procesem, który zaczyna się dopiero pod koniec rozwoju produktu. Najlepiej, gdy ocena ryzyka rozpoczyna się już w fazie koncepcji i towarzyszy całej konstrukcji. W ten sposób unika się kosztownych poprawek.

Częste błędy przy oznakowaniu CE

Nawet doświadczeni producenci wciąż popełniają te same błędy przy oznakowaniu CE. Proszę unikać tych typowych pułapek:

Nie uwzględniono wszystkich dyrektyw

Wiele maszyn podlega jednocześnie kilku dyrektywom (np. dyrektywa maszynowa + EMC + niskonapięciowa). Jeśli któraś zostanie pominięta, deklaracja zgodności jest niekompletna.

Ocena ryzyka tylko pro forma

Ocena ryzyka sporządzona ewidentnie tylko po to, by odhaczyć punkt, i niezawierająca rzeczywistej analizy zagrożeń nie wytrzyma żadnej kontroli organów.

Stosowanie nieaktualnych norm

Normy zharmonizowane są regularnie aktualizowane. Zastosowanie wycofanej normy nie daje już domniemania zgodności. Aktualny status należy zawsze sprawdzać w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.

Brak instrukcji obsługi w języku krajowym

Instrukcja obsługi musi być dostępna w języku urzędowym kraju, w którym maszyna jest oddawana do użytku. Sama instrukcja w języku angielskim nie wystarcza na rynku niemieckim.

Nieprawidłowo umieszczone oznakowanie CE

Oznakowanie CE ma znormalizowaną postać (opartą na siatce). Musi mieć co najmniej 5 mm wysokości i być umieszczone w sposób widoczny i trwały na produkcie lub na tabliczce znamionowej. Naklejki, które łatwo się odklejają, nie wystarczają.

Brak archiwizacji dokumentacji

Dokumentacja techniczna musi być dostępna przez co najmniej 10 lat od ostatniej daty produkcji. W przypadku maszyn seryjnych oznacza to: 10 lat po wyprodukowaniu ostatniego egzemplarza.

Jakich dokumentów Państwo potrzebują?

Podsumowując, do kompletnego oznakowania CE potrzebne są następujące dokumenty:

Ocena ryzyka

Zgodnie z EN ISO 12100

Rysunki techniczne

Rysunek zestawieniowy + rysunki szczegółowe

Schematy

Elektryczne, pneumatyczne, hydrauliczne

Wykaz norm

Zastosowane normy zharmonizowane

Sprawozdania z badań

Pomiary, badania, walidacja

Instrukcja obsługi

W języku krajowym

Deklaracja zgodności

Zgodnie z załącznikiem II dyrektywy maszynowej lub załącznikiem V rozporządzenia w sprawie maszyn

Dowody bezpieczeństwa

Obliczenie PL/SIL zgodnie z EN ISO 13849-1 lub EN 62061

Wymagany poziom zapewnienia bezpieczeństwa (PLr) określają Państwo w module Bezpieczeństwo funkcjonalne i tam też dokumentują osiągnięty wynik. Obliczenie osiągniętego PL zgodnie z EN ISO 13849-1 wykonuje się w SISTEMA, bezpłatnym narzędziu IFA przy DGUV. CE-Copilot nie zastępuje SISTEMA. Raport z SISTEMA należy następnie dołączyć jako dowód do dokumentacji technicznej.

Realizacja listy kontrolnej CE w formie cyfrowej

CE-Copilot digitalizuje Państwa listę kontrolną CE i prowadzi Państwa przez każdy krok przy wsparciu AI, od oceny ryzyka aż po gotową deklarację zgodności.