Ochrona przeciwpożarowa maszyn: przepisy dotyczące maszyn, EN ISO 19353 i „rozporządzenie przeciwpożarowe”

Czy istnieje rozporządzenie przeciwpożarowe?

Ani UE, ani Niemcy, Austria czy Szwajcaria nie mają aktu prawnego o takiej nazwie, który miałby zastosowanie do maszyn. Kto pyta o „Brandschutzverordnung”, ma zwykle na myśli jedno z poniższych: zakładowe zasady ochrony przeciwpożarowej według DIN 14096 z częściami A, B i C; w Niemczech współdziałanie rozporządzenia w sprawie miejsc pracy, ASR A2.2, rozporządzenia w sprawie substancji niebezpiecznych i ustaw budowlanych krajów związkowych; w Austrii ustawę o ochronie pracowników, rozporządzenie w sprawie miejsc pracy i ustawy krajów związkowych o policji przeciwpożarowej; w Szwajcarii przepisy przeciwpożarowe VKF, w skrócie „BSV”. Akty o dokładnie takiej nazwie istnieją tylko w wąskich przypadkach, na przykład wiedeńskie rozporządzenie przeciwpożarowe dla pracowników miasta Wiedeń.

Dla oznakowania CE liczą się wyłącznie przepisy dotyczące produktów. Nowy akt UE związany z bezpieczeństwem pożarowym, rozporządzenie w sprawie wyrobów budowlanych (UE) 2024/3110, ma zastosowanie od 8 stycznia 2026 r. do wyrobów budowlanych, a nie do maszyn; ma ono znaczenie tylko dla produktów, które są jednym i drugim.

Czego wymagają przepisy dotyczące maszyn

• Pożar

  Pkt 1.5.6

  Maszynę należy zaprojektować i wykonać w taki sposób, aby uniknąć wszelkiego ryzyka pożaru lub przegrzania stwarzanego przez samą maszynę lub przez gazy, ciecze, pyły, opary lub inne substancje wytwarzane lub używane przez maszynę. Rozporządzenie w sprawie maszyn przejmuje to wymaganie bez zmian merytorycznych i rozciąga je na produkty powiązane.

• Pożar, maszyny ruchome

  Pkt 3.5.2

  W zależności od zagrożeń przewidzianych przez producenta i o ile pozwalają na to jej wymiary, maszyna musi umożliwiać zamontowanie łatwo dostępnych gaśnic lub być wyposażona we wbudowane systemy gaśnicze. Zgodnie z Przewodnikiem po dyrektywie maszynowej (§ 321) od producenta nie oczekuje się dostarczenia samej gaśnicy; jeżeli ryzyko resztkowe jest wysokie lub skutki pożaru mogą być poważne, należy zamontować wbudowany system.

• Pożar, maszyny przeznaczone do pracy pod ziemią

  Pkt 5.5

  W przypadku części łatwopalnych wbudowany system gaśniczy jest obowiązkowy. Układ hamulcowy nie może wytwarzać iskier ani powodować pożarów; silniki spalinowe są dopuszczalne wyłącznie na paliwo o niskiej prężności par i bez iskier pochodzenia elektrycznego.

• Instrukcja obsługi

  Pkt 1.7.4.2

  Nie ma odrębnej litery dotyczącej pożaru. Informacje dotyczące ochrony przeciwpożarowej należą do ryzyk resztkowych (lit. l), środków ochronnych, które ma zastosować użytkownik (lit. m), oraz postępowania w razie wypadku lub awarii (lit. q), a ponadto do informacji dotyczących konserwacji.

Rozgraniczenie: wybuchy to pkt 1.5.7, oparzenia od gorących powierzchni bez pożaru to pkt 1.5.5. Numeracja jest taka sama w dyrektywie maszynowej i w rozporządzeniu w sprawie maszyn.

EN ISO 19353 w pięciu krokach

EN ISO 19353:2019 to norma typu B dotycząca zapobiegania pożarom i ochrony przeciwpożarowej. Jest zharmonizowana w ramach dyrektywy maszynowej (decyzja wykonawcza (UE) 2020/480) i stosuje metodę EN ISO 12100. Nie ma zastosowania do maszyn ruchomych, do maszyn w przestrzeniach zagrożonych wybuchem, do kontrolowanych procesów spalania (z wyjątkiem roli źródła zapłonu) ani do budynkowych systemów wykrywania i gaszenia pożarów.

1. 1. Określenie granic maszyny

   Zastosowanie, fazy cyklu życia, materiały eksploatacyjne, materiał przetwarzany i otoczenie, jak w każdej ocenie ryzyka według EN ISO 12100.

2. 2. Identyfikacja zagrożeń pożarowych

   Gdzie materiał palny, tlen i źródło zapłonu mogą zetknąć się w tym samym miejscu i czasie w wystarczającej ilości? Typowe przypadki to olej lub paliwo wyciekające na gorące powierzchnie, mgła olejowa w przestrzeni roboczej, pary rozpuszczalników, pyły i wióry, baterie litowo-jonowe oraz przegrzany materiał przetwarzany.

3. 3. Oszacowanie i ocena ryzyka pożarowego

   Ciężkość i prawdopodobieństwo pożaru, łącznie z dymem i rozprzestrzenianiem się ognia, dla normalnej pracy i przewidywalnych nieprawidłowości działania, takich jak wycieki, zatory lub utrata chłodzenia.

4. 4. Zapobieganie pożarom poprzez konstrukcję

   Unikanie lub ograniczanie materiału palnego, unikanie lub oddzielanie źródeł zapłonu, ograniczanie temperatur, zapobieganie osadom i wyciekom. Dopiero gdy to nie wystarcza: uzupełniające środki ochronne, takie jak wykrywanie pożaru, wyłączenie, oddzielenia przeciwpożarowe i instalacja gaśnicza.

5. 5. Informacje dotyczące użytkowania

   Zagrożenia pożarowe jako ryzyko resztkowe, odpowiednie i nieodpowiednie środki gaśnicze z grupą pożarów według EN 2, postępowanie w razie pożaru, okresy czyszczenia i kontroli urządzeń przeciwpożarowych.

Typowe zagrożenia pożarowe maszyn

Zintegrowane instalacje gaśnicze i funkcje bezpieczeństwa

Obrabiarki pracujące z niemieszalnymi z wodą cieczami chłodząco-smarującymi często otrzymują zintegrowaną instalację gaśniczą. Niemieckie ustawowe ubezpieczenie wypadkowe DGUV traktuje ją w FBHM-087 (stan na 10 października 2024 r.) jak element bezpieczeństwa i wymienia funkcje bezpieczeństwa z wymaganym poziomem zapewnienia bezpieczeństwa:

• ryglowanie drzwi przestrzeni roboczej po wykryciu pożaru
• wyłączenie dopływu cieczy chłodząco-smarującej
• wyłączenie lub odcięcie odciągu
• zatrzymanie obróbki i przenośnika wiórów
• brak zalewania gazem przy otwartych drzwiach
• praca tylko przy gotowej do działania instalacji gaśniczej
• alarmowanie osób odpowiedzialnych

Interfejs między sterowaniem maszyny a sterowaniem instalacji gaśniczej nie jest znormalizowany i uzgadnia się go z producentem instalacji gaśniczej. Gazowe instalacje gaśnicze, na przykład z CO2, wymagają urządzeń ostrzegawczych i opóźniających tam, gdzie osoby mogą wejść do zalewanego obszaru. Kolejnym praktycznym źródłem jest informacja DGUV 209-026 dotycząca ochrony przeciwpożarowej i przeciwwybuchowej obrabiarek.

Przepisy przeciwpożarowe dla użytkowników maszyn w Niemczech, Austrii i Szwajcarii

Gaśnice, systemy sygnalizacji pożarowej i drogi ewakuacyjne w miejscu instalacji określa użytkownik maszyny. Potrzebuje do tego informacji, którymi dysponuje tylko producent: palne materiały eksploatacyjne i ich ilości, grupy pożarów, odpowiednie środki gaśnicze, interfejsy instalacji gaśniczej i postępowanie w razie pożaru.

Przypadki szczególne: zamknięcia przeciwpożarowe, gaśnice, baterie

• Zamknięcia przeciwpożarowe i dymoszczelne z napędem mechanicznym są jednocześnie maszynami i wyrobami budowlanymi. Przewodnik po dyrektywie maszynowej (§ 92) wymienia oba akty prawne w odniesieniu do bram i drzwi z napędem. Właściwości użytkowe deklaruje się na podstawie EN 16034 w połączeniu z EN 13241 lub EN 14351-1; bezpieczeństwo użytkowania wynika z EN 12453 lub EN 16005. Wentylatory oddymiające (EN 12101-3) i klapy przeciwpożarowe z napędem (EN 15650) należy klasyfikować indywidualnie.
• Przenośne gaśnice są urządzeniami ciśnieniowymi w rozumieniu dyrektywy 2014/68/UE i muszą być zaliczone co najmniej do kategorii III; zakupione gaśnice wprowadza do obrotu ich własny producent.
• Baterie litowo-jonowe podlegają rozporządzeniu w sprawie baterii (UE) 2023/1542; dowody i informacje dotyczące gaszenia pożaru pochodzą od producenta baterii i należą do instrukcji obsługi maszyny.

Normy dotyczące ochrony przeciwpożarowej maszyn

Wszystkie odniesienia w ramach dyrektywy maszynowej tracą domniemanie zgodności 20 stycznia 2027 r.; Komisja spodziewa się pierwszego wykazu w ramach rozporządzenia w sprawie maszyn do końca 2026 r. Baza norm CE-Copilot pokazuje aktualny status.

Jak CE-Copilot obejmuje ochronę przeciwpożarową

• Moduł ochrony przeciwpożarowej w ocenie ryzyka

  Pojawia się, gdy tylko opis maszyny zawiera wskazówki, takie jak olej hydrauliczny, ciecz chłodząco-smarująca, rozpuszczalniki, silnik spalinowy, bateria litowo-jonowa, spawanie lub laser. Rejestrują Państwo substancje palne, źródła zapłonu i tlen, przypadki szczególne: ruchomość, praca pod ziemią i wyrób budowlany, środki w czterech grupach według EN ISO 19353, środek gaśniczy, temperaturę powierzchni, normy i dowody. Aplikacja wyprowadza grupy pożarów według EN 2 z substancji.

  od planu Starter

• Zagrożenia pożarowe przejęte jako zagrożenia

  Dla każdej substancji palnej jedno zagrożenie rodzaju „pożar” ze scenariuszem, źródłami zapłonu, odniesieniem do przepisów zgodnie z podstawą prawną projektu i środkami w trzech stopniach; wyszukiwanie zagrożeń przez AI również zna ten rodzaj.

  od planu Starter

• Wskazówki, które łatwo przeoczyć

  Ochrona przeciwwybuchowa w przypadku par i pyłów, nigdy woda na pożary metali lub tłuszczów, rozporządzenie w sprawie baterii, gaszenie gazem z czasem wstępnego ostrzegania, zintegrowana instalacja gaśnicza jako funkcja bezpieczeństwa, obowiązki wynikające z pkt 3.5.2 i 5.5, prawo dotyczące wyrobów budowlanych w przypadku zamknięć przeciwpożarowych.

  od planu Starter

• Sekcja badań Ochrona przeciwpożarowa

  Dziewięć punktów kontrolnych, od identyfikacji zagrożeń pożarowych po temperatury powierzchni, wykrywanie pożaru, urządzenia gaśnicze i oznakowanie; punkty obowiązkowe dostosowują się do ruchomości, pracy pod ziemią i wyrobów budowlanych.

  od planu Professional

• Informacje dotyczące ochrony przeciwpożarowej w instrukcji obsługi

  Zagrożenia pożarowe, grupy pożarów, przewidziany środek gaśniczy i urządzenia przeciwpożarowe trafiają do wstępnie wypełnionej treści i rozdziałów AI instrukcji obsługi, wraz ze wskazówką dotyczącą obowiązków użytkownika maszyny w Niemczech, Austrii i Szwajcarii.

  moduł Instrukcja obsługi, od planu Professional

• AuxiAI

  Asystent pomocy w aplikacji zna zagadnienia ochrony przeciwpożarowej: odpowiada na pytania takie jak „Czy istnieje rozporządzenie przeciwpożarowe dla maszyn?” lub „Jakiej instalacji gaśniczej potrzebuje centrum obróbkowe?”, podając odniesienie do przepisów i drogę przez aplikację.

  we wszystkich planach

Plany wymieniono na stronie z cennikiem.

Więcej poradników